634 dəfə öldürmək istədilər, amma 90 il yaşadı...

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Vaşinqtonda “Hilton” hoteldə keçirdiyi Ağ Ev Müxbirləri Assosiasiyasının qəbulundakı atışma Ağ Ev tərəfindən sui-qəsd olaraq dəyərləndirilib. Bildirilib ki, hücumçu Donald Trampı, Vitse-prezident Ceyms Devid Vensi və orada olan digər nazirləri qətlə yetirmək niyyətində olub.

Bu hadisə, müasir dövrdə siyasi liderlərin hələ də ciddi təhlükələrlə üz-üzə olduğunu bir daha göstərdi.

Siyasət tarixinin müxtəlif dövrlərinə baxdıqda isə oxşar mənzərə ortaya çıxır, liderlər ya dövlətlərin daxili qarşıdurmalarının, ya da beynəlxalq gərginliklərin mərkəzində olublar. Bu siyahının zirvəsində isə Kuba lideri Fidel Kastro dayanır. Onunla yanaşı, Avropa, Amerika və Yaxın Şərqdən bir çox lider də həyatları boyunca davamlı təhlükə ilə üzləşiblər.

Tarixdə ən çox sui-qəsd cəhdi ilə üzləşən siyasətçilərə nəzər saldıqda, siyahının zirvəsində Kuba lideri Fidel Kastro dayanır.





İnternetdə yayılan bəzi iddialarda Fidel Kastroya qarşı 638 sui-qəsd cəhdi olduğu göstərilir. Lakin Kuba dövlət təhlükəsizlik xidmətinin keçmiş rəhbəri Fabian Eskalantenin geniş hesabatına və daha çox istinad edilən mənbələrə əsasən, bu rəqəm 634 olaraq qeyd edilir.



ABŞ Senatının 1975-ci ildə apardığı “Kilsə Komitəsi” araşdırması da Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (CİA) 1960-1965-ci illər arasında ən azı səkkiz sui-qəsd cəhdində iştirak etdiyini təsdiqləyib.

Kastroya qarşı planlaşdırıldığı iddia edilən cəhdlər arasında müxtəlif üsullar yer alırdı: botulinum toksini ilə zəhərlənmiş siqarlar, partladılan dəniz qabıqları, çirkləndirilmiş dalğıc kostyumları, şokoladlı milkşeykə zəhər qatılması üçün ələ alınmış ofisiant və hətta botulizm həbləri ilə bağlı planlar. Bu iddialar illər ərzində müxtəlif mənbələrdə sənədləşdirilib və geniş yayılıb.

638 rəqəmi bəzi ikinci dərəcəli mənbələrdə qeyd olunsa da, əsas və daha çox qəbul edilən rəqəm 634-dür. Fərq kiçik görünsə də, söhbət miqyas baxımından olduqca böyük bir statistikadan gedir.

Fidel Kastro 2008-ci ildə istefa verib, 2016-cı ildə 90 yaşında vəfat edib. O, nəinki bir çox sui-qəsd cəhdindən sağ çıxıb, həm də onilliklər boyu siyasi tarixdə ən çox hədəf alınan liderlərdən biri kimi yadda qalıb.



Albaniya kralı I Zoqun həyatına qarşı 55-dən çox sui-qəsd cəhdinin olduğu bildirilir. Tarixi mənbələr bu rəqəmi təsdiqləyir. O, 1920-ci illərin ortalarından 1939-cu ildə İtaliyanın Albaniyanı işğalına qədər olan hakimiyyəti dövründə bu cəhdlərin çoxundan sağ çıxıb. Bu göstərici onu müasir tarixdə Fidel Kastro istisna olmaqla, ən çox hədəf alınan dövlət başçılarından biri edir.



Zoqun hakimiyyəti dövründə təhlükəsizlik vəziyyəti olduqca gərgin olub. Daxili siyasi qarşıdurmalar və düşmənçiliklər səbəbindən ölkə qeyri-sabit vəziyyətdə idi. Bəzi mənbələr onun əleyhinə yüzlərlə potensial düşmənçiliyin mövcud olduğunu qeyd edir.

Onun həyatına qarşı ən diqqətçəkən hadisələrdən biri 1924-cü ildə Albaniya parlamentində baş verib. Həmin vaxt Zoq çıxış zamanı iki dəfə güllələnməsinə baxmayaraq, sağ qalaraq sakit şəkildə fəaliyyətini davam etdirib.

1931-ci ildə isə o, Vyanada, “Pagliacci” operasından çıxarkən silahlı hücuma məruz qalıb. Hadisə zamanı Zoqun öz silahından istifadə edərək, cavab atəşi açdığı da qeyd olunur. Hücumdan yenə sağ çıxmağı bacarıb.

Albaniya kralı I Zoq 1961-ci ildə Parisdə vəfat edib.



Tarixçilərin araşdırmalarına görə, nasist Almaniyasının lideri Adolf Hitlerə qarşı ən azı 42 sui-qəsd planı sənədləşdirilib. Bu rəqəm müxtəlif tarixi mənbələrdə, o cümlədən, internet resurslarında da qeyd olunur. Lakin bəzi tədqiqatçılar sənədləşdirilməmiş cəhdlər nəzərə alındıqda real sayın daha yüksək ola biləcəyini bildirirlər.

Hitlerə qarşı cəhdlər həm fərdi şəxslər, həm də təşkilatlanmış qruplar tərəfindən həyata keçirilib. Onlar arasında isveçrəli bir ilahiyyat tələbəsinin onu Almaniya boyunca izləyərək, sui-qəsd planlaşdırması, eləcə də, Münhendə bir pabda aylarla gizlədilən partlayıcı qurğu hazırlayan dülgər kimi fərdi təşəbbüslər də olub. Eyni zamanda, yüksək rütbəli Vermaxt zabitləri tərəfindən təşkil olunan hərbi çevriliş planları da bu siyahıya daxildir.



Ən məşhur cəhd 20 iyul 1944-cü ildə baş verən hadisədir. Polkovnik Klaus fon Ştauffenberqin rəhbərlik etdiyi qrup “Wolf’s Lair” qərargahında keçirilən iclas zamanı partlayıcı ilə dolu çantanı masa altına yerləşdirib. Lakin təsadüf nəticəsində çanta qalın palıd masa ayağının arxasına itələndiyi üçün partlayışın təsiri zəifləyib. Nəticədə Hitler yüngül xəsarətlərlə - qulaq pərdəsinin zədələnməsi və kiçik yanıqla - sağ qalıb. O, 1945-ci ilin aprelində Berlində intihar edib.


Rəsmi rəqəmlərə görə, Fransa Prezidenti Şarl de Qollun həyatına qarşı 31 sui-qəsd cəhdi olub. Bu hücumların əksəriyyəti Əlcəzairin müstəqilliyinə qarşı çıxan ifrat sağçı “Organisation de l’Armée Secrète” (OAS) qruplaşması tərəfindən təşkil edilib.



Ən ciddi hücumlardan biri 1962-ci ilin avqustunda Petit-Klamart bölgəsində baş verib. Hücum edənlər de Qollun avtomobil karvanına avtomatik silahlarla atəş açıblar və nəqliyyat vasitəsinə ən azı 14 güllə dəyib. Lakin prezident və həyat yoldaşı hadisədən xəsarət almadan xilas olublar. Məlumatlara görə, de Qoll hadisədən sonra sakit şəkildə avtomobildən düşərək, gödəkçəsindəki şüşə qırıntılarını təmizləyib və vəziyyəti belə şərh edib: “Həqiqətən də, pis nişançılardır”

Şarl de Qoll 1970-ci ildə televiziyada xəbərlərə baxarkən aorta yırtılması nəticəsində vəfat edib.

i

Fələstin lideri Yasir Ərəfata qarşı 13 sui-qəsd cəhdinin olduğu bildirilir. Bu rəqəm müxtəlif mənbələrdə qeyd olunsa da, bəzi tarixçilər tərəfindən ümumi qəbul edilsə də, dəqiq sayın müəyyənləşdirilməsi siyahıdakı digər liderlərlə müqayisədə daha çətindir.

Fələstin Azadlıq Təşkilatının (FAT) uzun illər rəhbəri olmuş Ərəfat İsrail kəşfiyyat strukturlarının, rəqib Fələstin qruplarının və digər tərəflərin müxtəlif sui-qəsd cəhdləri ilə üzləşib. O, bir sıra ağır hadisələrdən də sağ çıxıb. Bunlara 1982-ci ildə olduğu binanın bombalanması nəticəsində çoxsaylı insanın həlak olduğu İsrail hava hücumu və 1992-ci ildə Liviya səhrasında baş verən təyyarə qəzası kimi hadisələr daxildir.



Ərəfat 2004-cü ildə müəmmalı şəraitdə vəfat edib. Ölüm səbəbi uzun müddət müzakirə mövzusu olaraq qalıb. Sonradan İsveçrə alimlərinin onun şəxsi əşyalarında polonium-210 izləri aşkar etməsi zəhərlənmə ehtimalını gündəmə gətirsə də, bu məsələ tam olaraq dəqiqləşdirilməyib və hələ də mübahisəli olaraq qalır.



Kraliça Viktoriyaya qarşı 8 sui-qəsd cəhdi tarixdə ən yaxşı sənədləşdirilmiş hadisələrdən sayılır. 1840-1882-ci illər arasında o, əsasən, ictimai yerlərdə, xüsusilə də arabada hərəkət edərkən odlu silahla həyata keçirilən hücumlardan sağ çıxıb. İlk cəhd onun hakimiyyətinin üçüncü ilində baş verib; Edvard Oksford Yaşıl Park yaxınlığında Şahzadə Albertlə birlikdə olan Viktoriyaya iki dəfə atəş açıb.